Phân tích và quyết định trong chẩn đoán bệnh lý

2022-10-28 10:08 AM

Thông thường, cây quyết định được sử dụng để đại diện cho các lựa chọn thay thế khác nhau, với các xác suất được chỉ định cho các lựa chọn thay thế và tiện ích gắn liền với các kết quả có thể xảy ra.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Phân tích

Suy luận chẩn đoán chỉ là bước đầu tiên trong quá trình ra quyết định lâm sàng. Sau khi đi đến quyết định chẩn đoán, bác sĩ lâm sàng phải quyết định kế hoạch điều trị và quản lý cho bệnh nhân cụ thể. Các quyết định này phải tính đến xác suất và tiện ích của mỗi kết quả có thể có của kế hoạch điều trị hoặc quản lý, dựa trên đặc tính của bệnh nhân (giới tính, tuổi, dân tộc, bệnh nhân nội trú hoặc ngoại trú, v.v.). Tương tự, bác sĩ lâm sàng có thể cần quyết định xem có nên chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định chẩn đoán chỉ được đề xuất bởi các dấu hiệu và triệu chứng gợi ra trong quá trình khám lâm sàng hay không. Các quyết định sắp xếp xét nghiệm này phải dựa trên xác suất và tiện ích của các kết quả có thể xảy ra của xét nghiệm (có thể xâm lấn và tốn kém), và dân số bệnh nhân phải được tính đến một lần nữa.

Thông thường, cây quyết định được sử dụng để đại diện cho các lựa chọn thay thế khác nhau, với các xác suất được chỉ định cho các lựa chọn thay thế và tiện ích gắn liền với các kết quả có thể xảy ra.

Ví dụ của họ liên quan đến một người đàn ông 35 tuổi mắc chứng ợ chua trong vài năm, không có yếu tố nguy cơ mạch vành và tiền sử 6 tuần không bị đau tức ngực, chèn ép sâu ở vùng dưới xương ức và thượng vị, thường tỏa thẳng ra sau lưng, và rất có thể xảy ra khi anh ta nằm xuống sau một bữa ăn nặng.

Bác sĩ lâm sàng trong ví dụ kết luận rằng co thắt thực quản là chẩn đoán tốt nhất và tình trạng hẹp mạch vành đáng kể là rất khó xảy ra, có lẽ nhiều nhất là 5% đối với dân số bệnh nhân này. Để giải quyết khả năng sau này (nghiêm trọng, mặc dù không thể xảy ra), bác sĩ xem xét chỉ định đo điện tâm đồ gắng sức (E-ECG) chỉ để ở khía cạnh an toàn, biết rằng đối với hẹp hơn 70%, độ nhạy và độ đặc hiệu của E-ECG là 60 % và 91%, tương ứng.

Xây dựng cây quyết định

Để quyết định có nên kiểm tra bằng E-ECG hay không, bác sĩ lâm sàng thực hiện phân tích quyết định, trước tiên bằng cách xây dựng cây quyết định, mô tả tình huống ra quyết định. Bác sĩ lâm sàng sẽ quyết định có đặt E-ECG hay không, như được chỉ ra ở bên trái bằng cách phân nhánh ở nút ''quyết định''. Nếu bác sĩ yêu cầu E-ECG, kết quả có thể dương tính hoặc âm tính, thể hiện bằng cách phân nhánh tiếp theo từ nút ''cơ hội''; trong cả hai trường hợp, bệnh nhân có thể được phát hiện có hoặc không bị hẹp mạch vành, thể hiện qua các nhánh ở hai nút ''cơ hội'' tiếp theo. Nếu bác sĩ quyết định không chỉ định E-ECG, thì sẽ không biết liệu bệnh nhân có mắc bệnh hay không, thể hiện qua sự phân nhánh ở nút ''cơ hội''.

Chỉ định xác suất

Tiếp theo, một xác suất được gán cho mỗi nhánh trong cây. Tốt nhất, xác suất nên dựa trên các nghiên cứu lâm sàng mạnh mẽ. Tỷ lệ bệnh nhân có kết quả điện tâm đồ dương tính và âm tính được biết lần lượt là 12% và 88%. Trong số những người có kết quả tích cực, 26% bị hẹp và 74% không. Lưu ý rằng xác suất đầu tiên này là giá trị dự đoán dương tính (PV +), cho biết tỷ lệ cá nhân có kết quả xét nghiệm dương tính trên thực tế mắc chứng hẹp mạch vành; tỷ trọng thứ hai là 1 - PV +. Trong số những người có kết quả âm, xác suất lần lượt là 2% và 98%. Xác suất thứ hai ở đây là giá trị dự đoán âm (PV-) và xác suất đầu tiên là 1 – PV-. Trong dân số nói chung không trải qua E-ECG, 5% bị hẹp và 95% không. 

Bài viết cùng chuyên mục

Đau ngực từng cơn: đặc điểm đau do tim và các nguyên nhân khác

Đau ngực do tim thường được mô tả điển hình là cảm giác bị siết chặt, đè nặng nhưng nhiều trường hợp khác có thể mô tả là bỏng rát. Nhiều bệnh nhân không cảm thấy đau mà chỉ là cảm giác khó chịu nếu chỉ hỏi về đau, có thể bỏ sót chẩn đoán.

Tương quan bệnh học lâm sàng về dinh dưỡng

Có vô số sự thiếu hụt vitamin và nguyên tố vi lượng, và việc mô tả chúng nằm ngoài phạm vi, tuy nhiên, có một số điều đáng xem xét.

Khó thở do bệnh phế quản phổi, tim, toàn thân hoặc nguyên nhân khác

Khởi phát nhanh, khó thở nghiêm trọng trong trường hợp không có triệu chứng lâm sàng khác cần nâng cao mối quan tâm đối với tràn khí màng phổi, thuyên tắc phổi

Điện tâm đồ trong nhồi máu phổi

Những bất thường đặc hiệu gợi ý nhồi máu phổi bao gồm trục lệch phải mới xuất hiện, dạng R ở V1, sóng T đảo ngược ở V1=V3 hoặc block nhánh phải.

Sốt: mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở từng nhóm bệnh nhân

Nếu sốt đi kèm tiêu chảy, cách ly bệnh nhân, chú ý tiền sử đi du lịch gần đây và tiến hành lấy mẫu phân xét nghiệm. Nhanh chóng hội chẩn với khoa vi sinh và truyền nhiễm nếu có nghi ngờ bệnh tả, ví dụ ở người làm việc ở khu vực có nguy cơ cao.

Đau bụng: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân đau bụng có thể khá đa dạng do bệnh lý ngoài ổ bụng hoặc các nguồn trong ổ bụng, các phát hiện vật lý có thể thay đổi, tình trạng đe dọa đến tính mạng có thể phát triển.

Cơ sở khoa học và quan sát trong lập luận chẩn đoán bệnh lý

Đây là một trong những phần quan trọng nhất, vì nó xem xét các phương pháp và khái niệm đánh giá các dấu hiệu và triệu chứng liên quan đến lý luận chẩn đoán.

Mê sảng: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Cơ chế sinh học thần kinh của mê sảng chưa được hiểu rõ, nhưng một giả thuyết bao gồm mối quan hệ với hoạt động giảm acetycholine.

Đau thắt lưng: khám cột sống thắt lưng

Việc khám nên bắt đầu khi gặp bệnh nhân lần đầu và tiếp tục theo dõi, quan sát dáng đi và tư thế, không nhất quán giữa chức năng và hoạt động có thể phân biệt giữa nguyên nhân thực thể và chức năng đối với các triệu chứng.

Phân tích triệu chứng phù nề để chẩn đoán và điều trị

Phù là do sự bất thường trong trao đổi dịch ảnh hưởng đến huyết động mao mạch, trao đổi natri và nước ở thận, hoặc cả hai, phù nề là một triệu chứng phổ biến trong nhiều tình trạng bệnh lý khác nhau.

Mề đay: phân tích triệu chứng

Mề đay được phân loại là miễn dịch, không miễn dịch hoặc vô căn. Globulin miễn dịch loại I hoặc loại III Các phản ứng qua trung gian E là nguyên nhân chính gây mày đay cấp tính.

Phù chân: đánh giá suy thận và chức năng thận

Xác định và điều trị những nguyên nhân, theo dõi chức năng thận và thảo luận với đội chuyên khoa thận nếu như có bất kỳ sự tụt giảm mức lọc cầu thận thêm nữa.

Tiết dịch núm vú ở phụ nữ không mang thai: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân phổ biến gây tiết dịch núm vú sinh lý bao gồm căng thẳng, kích thích núm vú, cũng như chấn thương hoặc tổn thương ở ngực như herpes zoster, có thể làm tăng nồng độ prolactin tuần hoàn.

Protein niệu: phân tích triệu chứng

Sự bài tiết liên tục albumin trong khoảng từ 30 đến 300 mg/ngày (20–200 <g/phút) được gọi là albumin niệu vi lượng, trong khi các giá trị trên 300 mg/ngày được gọi là albumin niệu đại thể.

Phát ban dát sẩn: phân tích triệu chứng

Khi phát ban dát sẩn có liên quan đến sốt, nên nghi ngờ nguyên nhân nhiễm trùng. Nếu không có sốt, phản ứng dị ứng thường là nguyên nhân.

Trầm cảm ở người cao tuổi

Nói chung, fluoxetine được tránh vì thời gian hoạt động dài của nó và thuốc chống trầm cảm ba vòng cũng được tránh vì tác dụng phụ kháng cholinergic cao

Lú lẫn mê sảng do hạ natri máu: các bước đánh giá lâm sàng

Giảm nhanh Na+ huyết tương có thể dẫn đến phù não đe dọa tính mạng và yêu cầu phải điều chỉnh nhanh chóng. Ngược lại giảm từ từ Na+ cho phép các neuron thần kinh điều chỉnh thích nghi áp lực thẩm thấu.

Phòng chống bệnh tim mạch

Phòng chống bệnh tim mạch! Yếu tố nguy cơ gồm: Rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, hút thuốc lá...Giới tính, tiền sử gia đình mắc bệnh mạch vành sớm...

Xuất huyết và ban xuất huyết: phân tích triệu chứng

Trình tự thời gian và tiền sử ban xuất huyết cũng như bất kỳ dấu hiệu chảy máu bất thường nào đều quan trọng, bởi vì nguyên nhân của ban xuất huyết có thể là bẩm sinh hoặc mắc phải.

Giảm vận động ở người cao tuổi

Tránh, hạn chế và ngưng các thiết bị xâm lấn, đường tĩnh mạch, ống thông tiểu) có thể làm tăng triển vọng bệnh nhân cao tuổi cho chuyển động sớm

Chóng mặt choáng váng: triệu chứng nghiêm trọng tiền ngất

Xem xét các cơn váng đầu có xuất hiện trong khi bệnh nhân đang đứng và có yếu tố khởi phát rõ ràng không, ví dụ như xúc cảm mạnh, tiêm tĩnh mạch, đứng lâu và/hoặc kèm theo các triệu chứng phó giao cảm như nôn, vã mồ hôi, rối loạn thị giác.

Mất ý thức thoáng qua: đánh giá các vấn đề tuần hoàn hô hấp

Bằng chứng trên điện tâm đồ của thiếu máu cơ tim cấp gợi ý rối loạn nhịp thứ phát do thiếu máu; ví dụ nhịp nhanh thất, ngất liên quan đến thiếu máu cơ tim. Thảo luận ngay với bác sĩ tim mạch nếu bất kỳ đặc điểm nào ở trên hiện diện.

Đồng tử không đều: phân tích triệu chứng

Ở hầu hết các bệnh nhân, đồng tử không đều được phát hiện tình cờ; các triệu chứng là tương đối hiếm gặp, cần hỏi về các triệu chứng ở mắt như đau, đỏ, chảy nước mắt, sợ ánh sáng.

Tiêu chảy tái phát (mãn tính): phân tích đặc điểm lâm sàng

Tiến hành khám xét đại trực tràng để loại trừ ung thư/bệnh lý ruột viêm nếu bệnh nhân bị tiêu chảy kéo dài kèm theo với bất kỳ dấu hiệu: chảy máu khi thăm khám trực tràng, khối sờ thấy vùng bụng/trực tràng, sụt cân, thiếu máu thiếu sắt.

Giảm tiểu cầu: phân tích triệu chứng

Giảm tiểu cầu xảy ra thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau: giảm sản xuất tiểu cầu bởi tủy xương, tăng phá hủy tiểu cầu, kẹt lách, hiệu ứng pha loãng và lỗi xét nghiệm.