Phân tích và quyết định trong chẩn đoán bệnh lý

2022-10-28 10:08 AM

Thông thường, cây quyết định được sử dụng để đại diện cho các lựa chọn thay thế khác nhau, với các xác suất được chỉ định cho các lựa chọn thay thế và tiện ích gắn liền với các kết quả có thể xảy ra.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Phân tích

Suy luận chẩn đoán chỉ là bước đầu tiên trong quá trình ra quyết định lâm sàng. Sau khi đi đến quyết định chẩn đoán, bác sĩ lâm sàng phải quyết định kế hoạch điều trị và quản lý cho bệnh nhân cụ thể. Các quyết định này phải tính đến xác suất và tiện ích của mỗi kết quả có thể có của kế hoạch điều trị hoặc quản lý, dựa trên đặc tính của bệnh nhân (giới tính, tuổi, dân tộc, bệnh nhân nội trú hoặc ngoại trú, v.v.). Tương tự, bác sĩ lâm sàng có thể cần quyết định xem có nên chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định chẩn đoán chỉ được đề xuất bởi các dấu hiệu và triệu chứng gợi ra trong quá trình khám lâm sàng hay không. Các quyết định sắp xếp xét nghiệm này phải dựa trên xác suất và tiện ích của các kết quả có thể xảy ra của xét nghiệm (có thể xâm lấn và tốn kém), và dân số bệnh nhân phải được tính đến một lần nữa.

Thông thường, cây quyết định được sử dụng để đại diện cho các lựa chọn thay thế khác nhau, với các xác suất được chỉ định cho các lựa chọn thay thế và tiện ích gắn liền với các kết quả có thể xảy ra.

Ví dụ của họ liên quan đến một người đàn ông 35 tuổi mắc chứng ợ chua trong vài năm, không có yếu tố nguy cơ mạch vành và tiền sử 6 tuần không bị đau tức ngực, chèn ép sâu ở vùng dưới xương ức và thượng vị, thường tỏa thẳng ra sau lưng, và rất có thể xảy ra khi anh ta nằm xuống sau một bữa ăn nặng.

Bác sĩ lâm sàng trong ví dụ kết luận rằng co thắt thực quản là chẩn đoán tốt nhất và tình trạng hẹp mạch vành đáng kể là rất khó xảy ra, có lẽ nhiều nhất là 5% đối với dân số bệnh nhân này. Để giải quyết khả năng sau này (nghiêm trọng, mặc dù không thể xảy ra), bác sĩ xem xét chỉ định đo điện tâm đồ gắng sức (E-ECG) chỉ để ở khía cạnh an toàn, biết rằng đối với hẹp hơn 70%, độ nhạy và độ đặc hiệu của E-ECG là 60 % và 91%, tương ứng.

Xây dựng cây quyết định

Để quyết định có nên kiểm tra bằng E-ECG hay không, bác sĩ lâm sàng thực hiện phân tích quyết định, trước tiên bằng cách xây dựng cây quyết định, mô tả tình huống ra quyết định. Bác sĩ lâm sàng sẽ quyết định có đặt E-ECG hay không, như được chỉ ra ở bên trái bằng cách phân nhánh ở nút ''quyết định''. Nếu bác sĩ yêu cầu E-ECG, kết quả có thể dương tính hoặc âm tính, thể hiện bằng cách phân nhánh tiếp theo từ nút ''cơ hội''; trong cả hai trường hợp, bệnh nhân có thể được phát hiện có hoặc không bị hẹp mạch vành, thể hiện qua các nhánh ở hai nút ''cơ hội'' tiếp theo. Nếu bác sĩ quyết định không chỉ định E-ECG, thì sẽ không biết liệu bệnh nhân có mắc bệnh hay không, thể hiện qua sự phân nhánh ở nút ''cơ hội''.

Chỉ định xác suất

Tiếp theo, một xác suất được gán cho mỗi nhánh trong cây. Tốt nhất, xác suất nên dựa trên các nghiên cứu lâm sàng mạnh mẽ. Tỷ lệ bệnh nhân có kết quả điện tâm đồ dương tính và âm tính được biết lần lượt là 12% và 88%. Trong số những người có kết quả tích cực, 26% bị hẹp và 74% không. Lưu ý rằng xác suất đầu tiên này là giá trị dự đoán dương tính (PV +), cho biết tỷ lệ cá nhân có kết quả xét nghiệm dương tính trên thực tế mắc chứng hẹp mạch vành; tỷ trọng thứ hai là 1 - PV +. Trong số những người có kết quả âm, xác suất lần lượt là 2% và 98%. Xác suất thứ hai ở đây là giá trị dự đoán âm (PV-) và xác suất đầu tiên là 1 – PV-. Trong dân số nói chung không trải qua E-ECG, 5% bị hẹp và 95% không. 

Bài viết cùng chuyên mục

Khó thở: phân tích triệu chứng

Khó thở có thể là biểu hiện nhiều tình trạng, nhưng đại đa số đều có một trong năm tình trạng mãn tính, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh phổi kẽ, rối loạn chức năng cơ tim, béo phì và suy nhược cơ thể.

Di chuyển khó khăn: các nguyên nhân gây té ngã

Các vấn đề di chuyển có thể tự thúc đẩy như là tình trạng giảm hoạt động dẫn đến mất chức năng và độ chắc của khối cơ. Cách tiếp cận có hệ thống một cách toàn diện là điều cần thiết.

Khó nuốt miệng hầu: các nguyên nhân thường gặp

Tổn thương neuron vận động trên của dây thần kinh sọ IX-XII hai bên dẫn đến cơ lưỡi và hầu nhỏ, co rút và cử động chậm với giật cằm nhanh. Điều này có thể liên quan với rối loạn giọng nói và cảm xúc không ổn định.

Yếu chi trong đột quỵ: đánh giá dấu hiệu lâm sàng và cận lâm sàng

Chụp hình ảnh thần kinh để phân biệt đột quỵ xuất huyết não với đột quỵ nhồi máu não và để loại trừ các bệnh lý không đột quỵ, ví dụ tổn thương choán chỗ.

Rụng tóc: đánh giá đặc điểm

Rụng tóc có thể được phân loại theo biểu hiện lâm sàng, nghĩa là, theo việc rụng tóc là cục bộ hay toàn thể, ngoài ra, việc phân loại có thể dựa trên bệnh lý của tình trạng gây rụng tóc.

Đi tiểu ra máu: đánh giá các triệu chứng lâm sàng

Tiểu máu vi thể đơn độc thường phổ biến và do bệnh lý lành tính như hội chứng màng đáy cầu thận mỏng. Cần đảm bảo rằng các nguyên nhân ở trên đã được loại trừ; làm cho bệnh nhân yên tâm rằng xét nghiệm thêm là không cần thiết.

Bệnh hạch bạch huyết: phân tích triệu chứng

Các bệnh truyền nhiễm, tự miễn dịch, u hạt, ác tính hoặc phản ứng thuốc có thể gây ra hạch to toàn thân. Nguy cơ chung của bệnh ung thư ở những bệnh nhân bị bệnh hạch bạch huyết toàn thân là thấp.

Định hướng chẩn đoán chảy máu trực tràng

Phần lớn bệnh nhân xuất huyết đường tiêu hóa dưới là lành tính, bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.

Đánh trống ngực: đánh giá bệnh cảnh khi thăm khám

Nhiều bệnh nhân với đánh trống ngực mô tả nhịp tim mạnh và rõ hơn là nhanh, chậm hay bất thường. Điều này phản ánh tình trạng tăng thể tích tống máu như hở chủ, thiếu máu, dãn mạch, hoặc chỉ là chú ý đến nhịp tim.

Buồn nôn và ói mửa: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị

Buồn nôn là triệu chứng gặp phải trong nhiều rối loạn cũng gây nôn, nôn là một phản ứng nhằm bảo vệ khỏi việc nuốt phải các chất có hại hoặc độc hại.

Đau

Thuốc dạng thuốc phiện được chỉ định cho đau nặng mà các tác nhân kém hiệu lực hơn không thể làm giảm nhẹ đau.

Chuẩn bị cho việc khám lâm sàng

Việc khám sức khỏe thường bắt đầu sau khi bệnh sử đã được khai thác. Nên có một hộp đựng di động được thiết kế để chứa tất cả các thiết bị cần thiết.

Ngứa da: phân tích triệu chứng

Nhiều bệnh ngoài da có biểu hiện ngứa cục bộ hoặc toàn thân, bao gồm viêm da tiếp xúc, viêm da dạng herpes, viêm da dị ứng, bệnh móng chân, pemphigoid bọng nước, nấm mycosis và bệnh vẩy nến.

Khám lâm sàng tình trạng dinh dưỡng

Tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân dựa trên chiều cao và cân nặng được diễn giải bằng chỉ số khối cơ thể, là một chỉ số đáng tin cậy hơn về tình trạng béo phì so với các bảng chiều cao cân nặng.

Tiểu khó: đi tiểu đau

Nghiên cứu thuần tập được thiết kế đã chỉ ra rằng một số phụ nữ có thể được chẩn đoán đáng tin cậy với viêm bàng quang không biến chứng mà không có kiểm tra thể chất.

Vàng da: phân tích triệu chứng

Bilirubin được hình thành chủ yếu thông qua sự phân hủy trao đổi chất của các vòng heme, chủ yếu là từ quá trình dị hóa của các tế bào hồng cầu.

Viêm họng: phân tích triệu chứng

Viêm họng bao gồm nhiều loại nguyên nhân, nhưng phổ biến nhất ở những người có khả năng miễn dịch bình thường là viêm họng nhiễm trùng cấp tính, chủ yếu là do virus.

Đau thắt lưng: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Cân nhắc đi lặc cách hồi thần kinh nếu đau thắt lưng kèm theo khó chịu ở cẳng chân và đùi hai bên ví dụ: cảm giác bỏng, đè ép, tê rần; tăng lên khi đi hoặc đứng và giảm nhanh khi ngồi, nằm xuống hoặc cúi người tới trước.

Shock: phân tích các bệnh cảnh lâm sàng

Nhiều biểu hiện có thể có biến chứng shock nhưng ở đây, shock được coi như là biểu hiện được phát hiện đầu tiên trong theo dõi thường ngày hoặc thăm khám có trọng tâm ở những bệnh nhân nặng hoặc không rõ ràng.

Hồng ban đa dạng: phân tích triệu chứng

Hồng ban đa dạng thường bao gồm các hội chứng hồng ban đa dạng nhỏ (EM), hồng ban đa dạng lớn (EMM), hội chứng Stevens-Johnson (SJS) và hoại tử biểu bì nhiễm độc (TEN).

Phân tích triệu chứng đau đầu để chẩn đoán và điều trị

Đau đầu thường được phân loại thành các loại nguyên phát và thứ phát với hệ thống phân loại quốc tế về rối loạn đau đầu, phiên bản thứ hai.

Chảy máu cam: phân tích triệu chứng

Chảy máu cam là kết quả của sự tương tác của các yếu tố gây tổn thương lớp niêm mạc và thành mạch, một số là cục bộ, một số là hệ thống và một số là sự kết hợp của cả hai.

Đau thắt lưng: khám cột sống thắt lưng

Việc khám nên bắt đầu khi gặp bệnh nhân lần đầu và tiếp tục theo dõi, quan sát dáng đi và tư thế, không nhất quán giữa chức năng và hoạt động có thể phân biệt giữa nguyên nhân thực thể và chức năng đối với các triệu chứng.

Lập luận chẩn đoán từ các dấu hiệu và triệu chứng

Dấu hiệu và triệu chứng thu tương tự như các xét nghiệm, thông tin và kết quả thu được được đánh giá theo cùng một cách và tuân theo các quy tắc và tiêu chuẩn bằng chứng giống nhau.

Mất thị lực: phân tích triệu chứng

Mất thị lực có thể đột ngột hoặc dần dần, một mắt hoặc hai mắt, một phần hoặc toàn bộ và có thể là một triệu chứng đơn độc hoặc một phần của hội chứng phức tạp.