Phân tích và quyết định trong chẩn đoán bệnh lý

2022-10-28 10:08 AM

Thông thường, cây quyết định được sử dụng để đại diện cho các lựa chọn thay thế khác nhau, với các xác suất được chỉ định cho các lựa chọn thay thế và tiện ích gắn liền với các kết quả có thể xảy ra.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Phân tích

Suy luận chẩn đoán chỉ là bước đầu tiên trong quá trình ra quyết định lâm sàng. Sau khi đi đến quyết định chẩn đoán, bác sĩ lâm sàng phải quyết định kế hoạch điều trị và quản lý cho bệnh nhân cụ thể. Các quyết định này phải tính đến xác suất và tiện ích của mỗi kết quả có thể có của kế hoạch điều trị hoặc quản lý, dựa trên đặc tính của bệnh nhân (giới tính, tuổi, dân tộc, bệnh nhân nội trú hoặc ngoại trú, v.v.). Tương tự, bác sĩ lâm sàng có thể cần quyết định xem có nên chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định chẩn đoán chỉ được đề xuất bởi các dấu hiệu và triệu chứng gợi ra trong quá trình khám lâm sàng hay không. Các quyết định sắp xếp xét nghiệm này phải dựa trên xác suất và tiện ích của các kết quả có thể xảy ra của xét nghiệm (có thể xâm lấn và tốn kém), và dân số bệnh nhân phải được tính đến một lần nữa.

Thông thường, cây quyết định được sử dụng để đại diện cho các lựa chọn thay thế khác nhau, với các xác suất được chỉ định cho các lựa chọn thay thế và tiện ích gắn liền với các kết quả có thể xảy ra.

Ví dụ của họ liên quan đến một người đàn ông 35 tuổi mắc chứng ợ chua trong vài năm, không có yếu tố nguy cơ mạch vành và tiền sử 6 tuần không bị đau tức ngực, chèn ép sâu ở vùng dưới xương ức và thượng vị, thường tỏa thẳng ra sau lưng, và rất có thể xảy ra khi anh ta nằm xuống sau một bữa ăn nặng.

Bác sĩ lâm sàng trong ví dụ kết luận rằng co thắt thực quản là chẩn đoán tốt nhất và tình trạng hẹp mạch vành đáng kể là rất khó xảy ra, có lẽ nhiều nhất là 5% đối với dân số bệnh nhân này. Để giải quyết khả năng sau này (nghiêm trọng, mặc dù không thể xảy ra), bác sĩ xem xét chỉ định đo điện tâm đồ gắng sức (E-ECG) chỉ để ở khía cạnh an toàn, biết rằng đối với hẹp hơn 70%, độ nhạy và độ đặc hiệu của E-ECG là 60 % và 91%, tương ứng.

Xây dựng cây quyết định

Để quyết định có nên kiểm tra bằng E-ECG hay không, bác sĩ lâm sàng thực hiện phân tích quyết định, trước tiên bằng cách xây dựng cây quyết định, mô tả tình huống ra quyết định. Bác sĩ lâm sàng sẽ quyết định có đặt E-ECG hay không, như được chỉ ra ở bên trái bằng cách phân nhánh ở nút ''quyết định''. Nếu bác sĩ yêu cầu E-ECG, kết quả có thể dương tính hoặc âm tính, thể hiện bằng cách phân nhánh tiếp theo từ nút ''cơ hội''; trong cả hai trường hợp, bệnh nhân có thể được phát hiện có hoặc không bị hẹp mạch vành, thể hiện qua các nhánh ở hai nút ''cơ hội'' tiếp theo. Nếu bác sĩ quyết định không chỉ định E-ECG, thì sẽ không biết liệu bệnh nhân có mắc bệnh hay không, thể hiện qua sự phân nhánh ở nút ''cơ hội''.

Chỉ định xác suất

Tiếp theo, một xác suất được gán cho mỗi nhánh trong cây. Tốt nhất, xác suất nên dựa trên các nghiên cứu lâm sàng mạnh mẽ. Tỷ lệ bệnh nhân có kết quả điện tâm đồ dương tính và âm tính được biết lần lượt là 12% và 88%. Trong số những người có kết quả tích cực, 26% bị hẹp và 74% không. Lưu ý rằng xác suất đầu tiên này là giá trị dự đoán dương tính (PV +), cho biết tỷ lệ cá nhân có kết quả xét nghiệm dương tính trên thực tế mắc chứng hẹp mạch vành; tỷ trọng thứ hai là 1 - PV +. Trong số những người có kết quả âm, xác suất lần lượt là 2% và 98%. Xác suất thứ hai ở đây là giá trị dự đoán âm (PV-) và xác suất đầu tiên là 1 – PV-. Trong dân số nói chung không trải qua E-ECG, 5% bị hẹp và 95% không. 

Bài viết cùng chuyên mục

Xuất huyết trực tràng: đánh giá các nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa dưới

Phần lớn bệnh nhân xuất huyết do các nguyên nhân lành tính. Ở bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.

Thăm khám bệnh nhân suy dinh dưỡng

Trên cơ sở bệnh sử và kết quả khám sức khỏe, bệnh nhân được xếp theo 3 loại là dinh dưỡng tốt, suy dinh dưỡng trung bình hoặc nghi ngờ và suy dinh dưỡng nặng.

Hỏi bệnh và thăm khám bệnh nhân béo phì

Thừa cân hoặc béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh và tử vong do tăng huyết áp, đái tháo đường týp 2, rối loạn lipid máu, bệnh động mạch vành, đột quỵ, sỏi mật, viêm xương khớp, các vấn đề về hô hấp.

Mất ý thức thoáng qua: phân tích triệu chứng lâm sàng

Xem như là mất ý thức thoáng qua nếu nhân chứng xác định có một khoảng thời gian không có đáp ứng, bệnh nhân mô tả thức dậy hoặc tỉnh lại trên mặt đất, đặc biệt không có ký ức về việc té ngã gì trước đó, hoặc có tổn thương mặt.

Chẩn đoán bệnh lý: chẩn đoán xác định và chẩn đoán phân biệt

Trong phần lớn các trường hợp, việc xây dựng chẩn đoán phân biệt là bước nền tảng để đi đến chẩn đoán xác định. Đây là một chuỗi các chẩn đoán thường được sắp xếp theo thứ tự khả năng tùy theo bệnh cảnh lâm sàng.

Phì đại tuyến giáp (bướu cổ): phân tích triệu chứng

Bất kỳ cản trở quá trình tổng hợp hoặc giải phóng hormone tuyến giáp đều có thể gây ra bướu cổ. Cho đến nay, yếu tố rủi ro quan trọng nhất đối với sự phát triển của bệnh bướu cổ là thiếu i-ốt.

Tâm trạng lo lắng: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Nhiều yếu tố góp phần vào sự lo lắng, bao gồm di truyền, tiền sử gia đình, các yếu tố gây căng thẳng, các nguồn đối phó, các bệnh kèm theo.

Ho ra máu, chẩn đoán và điều trị

Các động mạch phế quản xuất phát từ động mạch chủ hoặc động mạch liên sườn và mang máu dưới áp lực của hệ thống vào đường hô hấp, mạch máu, rốn phổi, và màng phổi tạng

Co giật: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân gây co giật bao gồm rối loạn chức năng hệ thống thần kinh trung ương nguyên phát cũng như rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh hệ thống.

Định hướng chẩn đoán tình trạng chóng mặt choáng váng

Đánh giá choáng váng nằm ở chỗ xác định bản chất chính xác các triệu chứng của bệnh nhân, thỉnh thoảng, thay đổi ý thức thoáng qua hay khiếm khuyết thần kinh khu trú được mô tả như là choáng váng.

Men gan tăng cao: phân tích triệu chứng

Các men gan (aminotransferase) là các enzym tế bào được tìm thấy trong tế bào gan; chúng được giải phóng vào huyết thanh do tổn thương tế bào gan, do đó làm tăng nồng độ trong huyết thanh từ mức cơ bản thấp.

Phòng chống thừa cân béo phì

Béo phì rõ ràng liên quan đến đái tháo đường type 2, cao huyết áp, tăng lipid máu, ung thư, viêm xương khớp, bệnh tim mạch, ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn và hen suyễn

Sốt phát ban: phân tích triệu chứng

Tiếp cận chẩn đoán phân biệt là phân biệt giữa các thực thể khác nhau gây sốt và bệnh tật bằng các loại phát ban mà chúng thường gây ra.

Yếu chi một bên: đánh giá đặc điểm khởi phát lâm sàng

Trong tất cả các trường hợp, tham khảo lời khuyên của các chuyên gia thần kinh và tìm hiểu thêm bằng cách tiến hành chọc dịch não tủy ± MRI nếu CT không tìm ra nguyên nhân.

Đau đầu: đánh giá triệu chứng lâm sàng biểu hiện màng não

Nhận diện bệnh nhân viêm màng não do vi khuẩn là ưu tiên hàng đầu cho phép điều trị kháng sinh nhanh chóng để cứu sống bệnh nhân. Bệnh nhân có thể thiếu các biểu hiện kinh điển nhưng hầu hết các trường hợp sẽ có ít nhất một biểu hiện.

Sức khoẻ và phòng ngừa dịch bệnh

Tại Hoa Kỳ, tiêm chủng trẻ em đã dẫn đến loại bỏ gần hết bệnh sởi, quai bị, rubella, bệnh bại liệt, bạch hầu, ho gà và uốn ván

Hút thuốc lá và bệnh tật

Những người hút thuốc chết sớm hơn 5, 8 năm so với người không bao giờ hút thuốc, Họ có hai lần nguy cơ bệnh tim gây tử vong, 10 lần nguy cơ ung thư phổi

Sưng bìu: phân tích các bệnh cảnh lâm sàng

Phần lớn các nguyên nhân gây sưng bìu đều lành tính, nhưng các khối u tế bào mầm có thể là nguyên nhân hàng đầu của bệnh lý ác tính gặp ở người trẻ.

Chuẩn bị cho việc khám lâm sàng

Việc khám sức khỏe thường bắt đầu sau khi bệnh sử đã được khai thác. Nên có một hộp đựng di động được thiết kế để chứa tất cả các thiết bị cần thiết.

Đau một khớp: phân tích triệu chứng

Đau khớp một bên có nhiều nguyên nhân. Đau một khớp cấp tính thường gặp nhất là do chấn thương, nhiễm trùng, viêm xương khớp hoặc các tình trạng do tinh thể gây ra.

Định hướng chẩn đoán đau ngực từng cơn

Đau ngực từng cơn có thể là cơn đau thắt ngực do tim, cũng có thể do các rối loạn dạ dày thực quản, những rối loạn của cơ xương, cơn hen phế quản hoặc lo lắng.

Phân tích triệu chứng chán ăn để chẩn đoán và điều trị

Chán ăn là tình trạng chán ăn kéo dài, đây là một triệu chứng phổ biến của nhiều vấn đề y tế và cần được phân biệt với bệnh chán ăn tâm thần.

Sốt và tăng thân nhiệt

Sốt là một triệu chứng cung cấp thông tin quan trọng về sự hiện diện của bệnh, đặc biệt là nhiễm trùng và những thay đổi trong tình trạng lâm sàng của bệnh nhân

Các xét nghiệm cơ bản: chỉ định khi thăm khám bệnh

Các xét nghiệm được khuyến cáo cho những bối cảnh lâm sàng khác được trình bày ở các bệnh tương ứng. Trong một số bệnh cũng cung cấp thêm những hướng dẫn chi tiết cách tiếp cận kết quả xét nghiệm.

Phân tích triệu chứng chóng mặt để chẩn đoán và điều trị

Triệu chứng chóng mặt có thể bao gồm ngất xỉu, choáng váng, lâng lâng hoặc đứng không vững, chóng mặt thực sự, cảm giác chuyển động bất thường hoặc quay cuồng.